De Vlaamse Regering keurt op 17 juli 2026 een voorontwerp van decreet dat uitvoering geeft aan het Actieprogramma rechtszekere en robuuste vergunningen principieel goed. Dit voorontwerp hervormt onder meer de verkavelingsplicht, de beoordeling van de goede ruimtelijke ordening, de omgang met verouderde plannen en voorschriften en het Gemeentewegendecreet.
Hervorming verkavelingsplicht
Zo stelt het voorontwerp dat een voorafgaande omgevingsvergunning voor het verkavelen van gronden in bepaalde gevallen een mogelijkheid is en geen verplichting. In deze 4 gevallen geldt dan louter nog een verkavelingsrecht:
- de verkoop op plan van woningen waarvoor een definitieve, uitvoerbare en niet-vervallen omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen is verleend, op voorwaarde dat de lasten in de vergunning zijn uitgevoerd of gewaarborgd
- de verkaveling resulteert in één bebouwde kavel en één onbebouwde kavel als de beoogde woningbouw of vaste of verplaatsbare constructies die voor bewoning kunnen worden gebruikt op de onbebouwde kavel, vergund zijn met een definitieve, uitvoerbare en niet-vervallen omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen uiterlijk op het ogenblik van de overdracht van de onbebouwde kavel
- een gemeentelijk RUP heeft een gebied met een woonbestemming geheel of gedeeltelijk uitgezonderd van de verkavelingsplicht, mits voldaan aan bepaalde voorwaarden de overdracht van onbebouwde kavels in een verkaveling voor andere bebouwing dan woningbouw
Daarnaast verliezen de verkavelingsvoorschriften en het verkavelingsplan automatisch hun reglementaire karakter na verloop van 15 jaar vanaf de datum van de definitieve beslissing over de oorspronkelijke vergunningsaanvraag.
Deze versoepeling van de verkavelingsvergunningsplicht komt tegemoet aan de behoefte aan inbreiding, herontwikkeling per project of per perceel en een flexibelere programmatie in bestaande kernen. Het laat onder meer toe om het ruimtelijk rendement projectmatig te optimaliseren via de stedenbouwkundige vergunningsfase.
Hervorming Gemeentewegendecreet
De afgelopen jaren gaven meerdere bepalingen uit het Gemeentewegendecreet aanleiding tot discussie en ongewenste gevolgen. Daarom schaft het voorontwerp onder meer de verschillende begrippen aanleg, wijziging, verplaatsing en opheffing van een gemeenteweg af.
In de plaats daarvan stelt toekomstig artikel 8 GWD dat de gemeenteraad exclusief bevoegd is om te beslissen over wijzigingen aan het gemeentelijke wegennet. Dat betekent volgens het voorontwerp elke aanleg, wijziging van de breedte, verplaatsing of opheffing van een wegverbinding die deel uitmaakt van het gemeentelijke wegennet of er deel van zal uitmaken. Inrichtingswerken binnen de rooilijnen van een bestaande of geplande gemeenteweg of, bij gebrek aan rooilijnen, binnen de feitelijke grens van de bestaande gemeenteweg, zijn geen wijziging van het gemeentelijke wegennet.
Ook heft het voorontwerp heel wat artikelen op, zoals artikel 12 GWD. Evenwel de algemene verplichting voor gemeenten om de ligging van gemeentewegen vast te leggen in gemeentelijke rooilijnplannen. Het opmaken van een rooilijnplan was namelijk van oorsprong bedoeld om de toekomstige woningen van aangelanden te rooien, met name op een lijn te zetten in functie van de toekomstige weg. Het Gemeentewegendecreet gaf echter aan een rooilijn(plan) een ruimere betekenis en gebruikt het instrument voor een heel ander doel.
Tot slot bepaalt een nieuw artikel 19/1 GWD dat als een omgevingsvergunningsaanvraag wijzigingen aan het gemeentelijke wegennet omvat, het verlenen van de vergunning afhankelijk is van de goedkeuring van de wijziging aan het gemeentelijke wegennet door de gemeenteraad. Die wijzigingen aan het gemeentelijke wegennet worden grafisch aangeduid op de plannen van de omgevingsvergunningsaanvraag.
Als de gemeenteraad de wijzigingen aan het gemeentelijke wegennet niet goedkeurt, weigert de bevoegde overheid het deel van de aanvraag waarvoor een gemeenteraadsbeslissing vereist was. Wanneer de aanvraag niet leidt tot een vergunning, als er sprake is van afstand of als de verleende vergunning wordt vernietigd of vervalt, vervalt de gemeenteraadsbeslissing van rechtswege.
Inwerkingtreding
Dit nieuwsbericht gaat over een voorontwerp van wijzigingsdecreet. Het voorontwerp is nog niet definitief. Het wordt nu eerst voor advies voorgelegd aan de SARO, de Minaraad, de MORA, de VVSG en de VVVP.