Patstelling
In het arrest van 20 augustus 2026 bevestigt de Raad dat een hobbystal een residentieel karakter kan vertonen en daarom toelaatbaar kan zijn als invulling van een woningbijgebouw in de zin van artikel 11 Besluit Zonevreemde Functiewijzigingen.
Volgens eerdere rechtspraak van de Raad was een zonevreemde functiewijziging van een landbouwbedrijfsgebouw naar een stal voor hobbydieren echter niet vergunbaar (RvVb 4 september 2025, nr. A-2526-0005 en RvVb 27 november 2025, nr. A-2526-0257).
Het beste paard struikelt wel eens. Zo ook de Raad, want een hobbystal voor weidedieren kan volgens de praktijk wel degelijk ten dienste staan van de functie wonen. Er bestaat overigens geen andere toelaatbare functiewijziging om een bestaande zone-eigen landbouwstal een residentiële invulling als hobbystal te geven.
Bovendien voorziet artikel 4.4.8/2 VCRO in een afwijkingsmogelijkheid voor een residentiële hobbystal in landbouwgebied wanneer er geen bestaande stallingsmogelijkheden zijn. De onmogelijkheid voor een zonevreemde functiewijziging enerzijds en de mogelijkheid om een nieuwe zonevreemde hobbystal te creëren anderzijds staan dan ook haaks op elkaar.
Met de uitspraak van 20 augustus 2026 keert de Raad gelukkig zijn kar.
Van landbouw naar zonevreemd wonen
Een zonevreemde functiewijziging van een (leegstaand) landbouwbedrijf naar wonen is immers toelaatbaar onder de volgende voorwaarden:
- de bedrijfswoning en de fysiek aansluitende aanhorigheden die in bouwtechnisch opzicht een rechtstreekse aansluiting of steun vinden bij de bedrijfswoning, krijgen als nieuw gebruik wonen uitgezonderd meergezinswoningen, maar inclusief tijdelijke verblijfsgelegenheden op voorwaarde dat landbouw als nevenbestemming nog aanwezig blijft
- de bedrijfsgebouwen van het landbouwbedrijf mogen niet afgesplitst worden van de bedrijfswoning en kunnen alleen een nieuw gebruik krijgen als woningbijgebouwen, of als accommodatie voor tijdelijke verblijfsgelegenheden op voorwaarde dat landbouw als nevenbestemming nog aanwezig blijft
- er is voldaan aan de algemene toepassingsvoorwaarden in artikel 4.4.23 VCRO.
Woningbijgebouw
Volgens een arrest van 4 september 2025 (nr. A-2526-0005) vormt het stallen van weidedieren echter geen complementaire functie aan wonen waardoor een hobbystal geen woningbijgebouw kan zijn voor een toelaatbare zonevreemde functiewijziging.
De Raad baseerde zich daarvoor, ook in andere arresten, op de memorie van toelichting bij het oude DRO (onder andere RvVb 27 november 2025, nr. A-2526-0257). Die memorie omschrijft het begrip woningbijgebouw daarin als lokalen die een bestemming hebben die complementair is aan het wonen; ze onderscheiden zich bijvoorbeeld van stallen voor dieren of werkplaatsen. De relevantie van die parlementaire voorbereiding voor een zonevreemde functiewijziging is echter niet vanzelfsprekend. De passage gaat namelijk over de uitbreiding van een bestaande zonevreemde constructie.
Bovendien kende de Raad een ruime draagwijdte toe aan deze voorbeelden, die in de parlementaire voorbereiding slechts een illustratieve uitsluiting vormen.
Let op: tekst loopt door onder afbeelding.
Koerswijziging van de Raad
Met zijn arrest van 20 augustus 2026 neemt de Raad afstand van deze rechtspraak. Zo verlaat de Raad de tot stijlformule verwerkte verwijzing naar de memorie van toelichting van het oude DRO. Daarbij merkt de Raad terecht op dat oud artikel 145bis §2 DRO over de zonevreemde functiewijzigingen dateert van 2001, dus na de voornoemde memorie van toelichting van het oude DRO. Daarnaast verduidelijkt de Raad dat deze parlementaire voorbereiding geen betrekking heeft op de regeling over de zonevreemde functiewijzigingen.
Bij gebreke aan een definitie in het Besluit Zonevreemde Functiewijzigingen hanteert de Raad het begrip woningbijgebouw louter in de spraakgebruikelijke betekenis: “Onder het woord “bijgebouw” wordt begrepen: een “gebouw dat behoort bij een hoofdgebouw, waarin ondergebracht wordt wat daar niet geplaatst kan worden of op zijn plaats is”.
Hoewel een hobbypaard niet in de gang kan staan, lijkt dit mijns inziens dan ook mogelijk in een woningbijgebouw.
Zo oordeelde de Raad al in het verleden dat een verzoekende partij niet aannemelijk maakte dat het louter stallen van weidedieren (zoals schapen, geiten, paarden, …) niet zou kunnen kaderen in een woonfunctie, zodat er geen sprake meer zou zijn van een woningbijgebouw (RvVb 22 december 2022, nr. A-2223-0381, zie ook RvVb 18 december 2018 A-1819-0432).
Parallel met afwijkingsmogelijkheid voor hobbystal
Zoals menig jurist en ambtenaar in de praktijk al eerder deed, trekt de Raad vervolgens een parallel met artikel 4.4.8/2 VCRO over de afwijkingsmogelijkheid voor een hobbystal in agrarisch gebied. Die parlementaire voorbereiding stelt dat uit verschillende arresten van de Raad van State en de RvVb volgt dat het houden van paarden voor hobbydoeleinden strijdig is met de bestemming agrarisch gebied.
Uit de parlementaire voorbereiding blijkt bovendien dat de decreetgever ervan uitgaat dat een hobbystal verenigbaar kan zijn met de woonfunctie.
In het arrest verwerpt de Raad zelfs het standpunt dat de opslag van stro- en vlasleem bij weidedieren zonder meer in strijd zou zijn met een residentiële invulling.
Conclusie: opnieuw mogelijkheden
Dit arrest creëert opnieuw mogelijkheden voor zonevreemde functiewijzigingen, waarbij een hobbystal een onderdeel van de woonfunctie kan vormen. Al blijft de Raad wel voorzichtig door te stellen dat een hobbystal in bepaalde, concrete omstandigheden, een residentieel karakter kan vertonen.
De rest van dit artikel is alleen beschikbaar voor geregistreerde gebruikers.