Elke week lichten de juridische experten van Schulinck Omgevingsrecht een interessante uitspraak binnen het Vlaamse omgevingsrecht toe. Deze week is dat het vonnis van de rechtbank van eerste aanleg Oost-Vlaanderen, afdeling Gent van 19 mei 2026 (nr. BM 44086.002) over feitelijk herstel van stedenbouwkundige misdrijven.
In agrarisch gebied richten enkele eigenaars zonder omgevingsvergunning meerdere constructies op, waaronder een afdak, een metalen gebouw, technische bijgebouwen en een smal bijgebouw. Daarnaast leggen ze zonder omgevingsvergunning verhardingen, een terras, een paardenpiste en een zwembad aan. Tevens gebruiken ze ongeoorloofd de percelen voor opslag van materialen in functie van een tuinaannemingsactiviteit.
De misdrijven kwamen aan het licht na een controle in 2023. De stedenbouwkundig inspecteur leidt een herstelvordering in bij het parket, die onder meer de afbraak van de constructies en de verwijdering van de verhardingen vordert. Ten tijde van de uitspraak was er nog geen regularisatieaanvraag gebeurt of een herstel uitgevoerd.
De rechtbank acht de feiten bewezen en oordeelt dat de herstelvordering nog steeds actueel is. Zij toetst deze vordering aan het Kaderdecreet Vlaamse Handhaving. Centraal staat de vraag of herstel kan gebeuren via een financieel equivalent (voorheen meerwaarde) in plaats van feitelijk herstel.
Volgens de rechtbank veroorzaakt de omvang van de inbreuken een duidelijke aantasting van de goede ruimtelijke ordening. De verhardingen verstoren de waterhuishouding, de opslag is ruimtelijk storend en de talrijke constructies leiden tot overbezetting van het perceel. De publieke schade vereist een effectief herstel op het terrein.
De rechtbank beslist dat:
- de publieke schade enkel kan worden weggewerkt door feitelijke ingrepen (afbraak, verwijdering, aanpassingswerken)
- de herstelvordering voldoende gemotiveerd en niet kennelijk onredelijk is
- het bevolen herstel realiseerbaar en evenredig is
- door het herstel geen kennelijk onevenredige schade ontstaat voor de overtreder
Het herstel bij financieel equivalent is dus niet aan de orde. De rechtbank beveelt daarom de uitvoering van concrete herstelmaatregelen binnen vastgestelde termijnen, op straffe van een dwangsom.
Schulinck Omgevingsrecht
Meer informatie over feitelijk herstel vind je in Schulinck Omgevingsrecht. Nog geen abonnement? Vraag dan zeker een proefabonnement aan.