Beleidsplan Ruimte Vlaanderen

Het samenhangend kader voor ruimtelijke keuzes in de strategische visie bestaat uit een samenspel van 3 complementaire bouwstenen.

1. De ruimtelijke transformatieopgaves met de bouwshift als uitgangspunt bepalen de noodzakelijke omslag en wat Vlaanderen wil veranderen door:
   • het ruimtebeslag beter te benutten en kwalitatief te versterken
   • het laten dalen van het netto bijkomend ruimtebeslag tot netto 0 ha per dag
   • een transformatie naar een robuuste open ruimte
2. Het ruimtelijk kompas stuurt dagelijkse ruimtelijke beslissingen, zoals omgevingsvergunningen en RUP’s, met 5 richtinggevende ruimtelijke ontwikkelingsprincipes als afwegingskader.
3. Het ontwikkelingsperspectief Vlaanderen geeft zicht op de gewenste evolutie en waarheen we Vlaanderen in 2050 willen bewegen: het verbindt de transformatieopgaves en het kompas met een ruimtelijke verbeelding.

Beleidskaders

1. Beleidskader ruimte voor wonen

Volgens de huidige prognoses zijn er tegen 2050 450.000 extra woningen nodig om de demografische uitdagingen, zoals gezinsverdunning, vergrijzing en migratie, op te vangen. Daarom werkt het beleidskader onder meer algemeen geldende, ruimtelijk gedifferentieerde en doelgroepengedifferentieerde principes en acties uit. Zoals kernversterking, een daling van de verhardingsgraad, regionale woonopgaves, lokale woonstrategieën, betaalbaar wonen realiseren en alternatieve woonvormen faciliteren in woongebied.

2. Beleidskader ruimte voor economie

Binnen de Vlaamse economie is de handel de belangrijkste bedrijfstak. De top 5 wordt vervolledigd door de sector van de hoofdkantoren en het bedrijfsadvies, onroerend goed, onderwijs en bouwnijverheid. De veranderende economische omstandigheden vragen strategische keuzes en acties voor ruimte voor deze activiteiten. Zoals het voorzien in een planologische compensatienorm voor bedrijventerreinen. Nieuwe economische bestemmingen moeten daarbij niet alleen inspelen op de huidige en toekomstige ruimtevraag. Ze moeten ook bijdragen aan de ontwikkeling van strategische economische clusters, een goede multimodale ontsluiting en een efficiënte ruimtelijke structuur. Het Beleidskader ruimte voor economie staat niet op zichzelf. Het sluit aan bij verschillende beleidsinitiatieven waarmee de Vlaamse Regering de welvaartscreatie wil ondersteunen en bestendigen.

3. Beleidskader ruimte voor energie- en klimaattransitie

Om in de toekomst de bevoorradingszekerheid, onze (Europese) energie-onafhankelijkheid, de betaalbaarheid en de duurzaamheid van het energiesysteem te blijven garanderen zal Vlaanderen de energie- en klimaattransitie versnellen. Deze uitdagingen zijn gekoppeld aan de klimaatdoelstellingen om op Europees niveau klimaatneutraal te worden tegen 2050 en de verregaande elektrificatie en de verhoging van de productie van hernieuwbare energie die daarvoor nodig is. Het beleidskader voorziet daarom acties zoals het ruimtelijk inpassen van de uitrol van windenergie en het ruimtelijk faciliteren van de uitrol van zonne-energie en warmtenetten.

4. Beleidskader ruimte voor water

Vlaanderen stuit steeds vaker op de grenzen van het water- en bodemsysteem. De wateropgave heeft ook een belangrijke ruimtelijke component: overstromingsgevoelige valleien, toenemende verharding, bebouwing op risicolocaties en een historisch verstoorde hydrologie leiden tot ruimtelijke spanningen. Het beleidskader concretiseert aan de hand van 4 strategieën voor een versterkt ruimtelijk beleid:

1. het watersysteem is sturend voor ruimtelijke ontwikkeling
2. de verharding in balans houden
3. droogteaanpak als motor voor toekomstgerichte landschappen
4. herstel van watergebonden natuur en ecologische verbindingen

Hoe water zich door het landschap beweegt, waar het kan infiltreren, en waar het potentieel wordt vastgehouden of snel afstroomt, is dan ook essentieel bij het maken van ruimtelijk keuzes.

5. Beleidskader ruimte voor biodiversiteit

Natuur en biodiversiteit zijn van onschatbare waarde voor Vlaanderen. Ze leveren vitale ecosysteemdiensten zoals bestuiving van gewassen, waterzuivering, luchtzuivering en klimaatregulatie en ons fysieke en mentale welzijn. Natuur en biodiversiteit beperken zich dan ook niet tot de open ruimte, ook binnen onze dorpen en steden zijn ze onmisbaar. De toestand van de biodiversiteit in Vlaanderen is nog in de meeste gevallen ongunstig. Om de natuurdoelen te realiseren, kent het beleidskader de volgende de strategieën

1. 1. 1. ruimte voor robuuste en kwaliteitsvolle natuurkernen
      2. het versterken van natuurverbindingen
      3.  Het versterken van het groenblauwe netwerk en de ruimtelijke ecologische basiskwaliteit

6. Beleidskader ruimte voor landbouw en tuinbouw

Land- en tuinbouw vormt een belangrijke pijler van het Vlaamse platteland. De sector levert voedsel, grondstoffen en ecosysteemdiensten, vormt de basis voor de agrovoedingsketen, ondersteunt lokale economieën en bepaalt in belangrijke mate het uitzicht en functioneren van onze typische Vlaamse landschappen. Land- en tuinbouw in haar duurzame productie van voedsel en grondstoffen geldt dan ook als economische motor en is van strategisch belang voor de voedselzekerheid

Volgende stappen